ضایعه نخاعی شیراز / درمان قطع نخاع شیراز

توانبخشی و کاردرمانی و درمان ضایعات و آسیب های نخاعی

ضایعه نخاعی (قطع نخاع)؛ علائم، انواع و نقش کاردرمانی در بهبود کیفیت زندگی

🔹 آیا شما یا یکی از عزیزانتان دچار ضایعه نخاعی شده‌اید؟ با انواع، علائم و روش‌های نوین توانبخشی و کاردرمانی در کلینیک قصردشت شیراز آشنا شوید.

📄 ضایعه نخاعی (قطع نخاع)؛ علائم، انواع و نقش کاردرمانی در بهبود کیفیت زندگی

ضایعه نخاعی یکی از پیچیده‌ترین و چالش‌برانگیزترین آسیب‌های سیستم عصبی است که می‌تواند تأثیرات عمیقی بر تمام ابعاد زندگی فرد بگذارد. اما خبر خوب این است که با پیشرفت روش‌های توانبخشی، بسیاری از بیماران می‌توانند به سطح قابل قبولی از استقلال و کیفیت زندگی دست یابند.

ضایعه نخاعی چیست؟

طناب نخاعی، دسته‌ای بلند و نازک از اعصاب است که از درون ستون فقرات عبور می‌کند و نقش یک بزرگراه دوطرفه را بین مغز و سایر قسمت‌های بدن ایفا می‌کند.

در یک سیستم عصبی سالم، وقتی شما تصمیم می‌گیرید راه بروید، مغز این فرمان را به صورت پیام عصبی به نخاع می‌فرستد. نخاع این پیام را دریافت کرده و عضلات پاها را فعال می‌کند. ضایعه نخاعی زمانی رخ می‌دهد که این مسیر ارتباطی دچار آسیب شود. در نتیجه، پیام‌های عصبی به مقصد نمی‌رسند و عملکردهای حرکتی، حسی و حتی حیاتی بدن مختل می‌شوند.

علل و عوامل ایجاد ضایعه نخاعی

شایع‌ترین علل آسیب نخاعی عبارتند از:

· تصادفات رانندگی: مهم‌ترین عامل به ویژه در سنین پایین

· سقوط از ارتفاع

· حوادث ورزشی

· زخم‌های ناشی از سلاح گرم

· بیماری‌های غیرضربه‌ای: مانند تومورها، عفونت‌ها و بیماری‌های التهابی

علائم و عوارض ضایعه نخاعی

علائم بسته به شدت و محل آسیب، بسیار متنوع هستند و ممکن است شامل موارد زیر باشند:

🔹 اختلالات حرکتی:

· ضعف عضلانی یا فلج کامل اندام‌ها

· از دست دادن کنترل حرکتی در دست‌ها یا پاها

🔹 اختلالات حسی:

· بی‌حسی یا گزگز در اندام‌ها

· از دست دادن حس لمس، دما یا درد

🔹 اختلالات عملکردهای حیاتی:

· از دست دادن کنترل مثانه یا روده

· ناتوانی در تنظیم فشار خون یا دمای بدن

· افزایش خطر بیماری‌های قلبی و ریوی

🔹 سایر علائم:

· اسپاسم‌های عضلانی

· دردهای مزمن

· مشکلات تنفسی (به ویژه در ضایعات گردنی)

انواع ضایعه نخاعی

ضایعات نخاعی بر اساس دو معیار اصلی دسته‌بندی می‌شوند:

۱. بر اساس سطح آسیب:

· ضایعه نخاعی گردنی: بالاترین و شدیدترین نوع که می‌تواند منجر به فلج هر چهار اندام (کوادری‌پلژی) و مشکلات تنفسی شود.

· ضایعه نخاعی سینه‌ای: معمولاً بر اندام‌های تحتانی و تنه تأثیر می‌گذارد.

· ضایعه نخاعی کمری: کنترل کننده اندام‌های تحتانی، شکم، کمر و برخی اندام‌های دستگاه تناسلی است.

۲. بر اساس شدت آسیب:

· ضایعه کامل: قطع کامل ارتباط عصبی در محل آسیب؛ فرد هیچ حس و حرکتی در زیر سطح آسیب ندارد.

· ضایعه ناقص: برخی از پیام‌های عصبی هنوز می‌توانند از محل آسیب عبور کنند و فرد ممکن است تا حدی حس یا حرکت را حفظ کند.

نقش طلایی کاردرمانی در توانبخشی ضایعه نخاعی

کاردرمانی یکی از اساسی‌ترین و مؤثرترین روش‌های توانبخشی برای بیماران ضایعه نخاعی است. در کلینیک تخصصی توانبخشی قصرالدشت شیراز، ارگوتراپیست سجاد پیشه‌ور (کاندیدای دکترای تخصصی) با رویکردی جامع و فردمحور، برنامه درمانی هر بیمار را طراحی می‌کند.

اهداف اصلی کاردرمانی در ضایعه نخاعی:

۱. بازگشت استقلال در فعالیت‌های روزمره زندگی

کاردرمانگر به بیمار آموزش می‌دهد که چگونه فعالیت‌هایی مانند غذا خوردن، لباس پوشیدن، استحمام و استفاده از توالت را به طور مستقل انجام دهد.

۲. تقویت عضلات و بهبود عملکرد حرکتی

با استفاده از تمرینات تقویتی و کششی، به بیمار کمک می‌شود تا قدرت عضلانی باقیمانده را حفظ و تقویت کند.

۳. کاهش اسپاسم‌های عضلانی

اسپاسم یکی از عوارض شایع ضایعه نخاعی است. کاردرمانگران با روش‌های مختلف به کاهش این اسپاسم‌ها کمک می‌کنند.

۴. آموزش استفاده از وسایل کمک‌توانبخشی

· ویلچر مناسب

· وسایل کمک‌حرکتی

· ابزارهای تطبیقی برای انجام کارهای روزمره

۵. اصلاح وضعیت بدنی و پیشگیری از عوارض ثانویه

مانند زخم بستر، انقباضات مفصلی و تغییر شکل‌های اسکلتی

۶. توانبخشی در منزل

برنامه‌های کاردرمانی در منزل بر تسهیل انتقال به زندگی روزمره و تطبیق محیط خانه با نیازهای بیمار متمرکز است.

🗣️ نقش گفتاردرمانی در ضایعه نخاعی

ضایعه نخاعی به ویژه در ناحیه گردنی (C3-C5) می‌تواند بر مراکز کنترل تنفس، صوت و بلع تأثیر بگذارد. گفتاردرمانی در این موارد شامل:

· درمان اختلالات بلع (دیسفاژی): ارزیابی خطر آسپیراسیون و آموزش تکنیک‌های بلع ایمن

· درمان اختلالات صدا: تقویت صدا و تنفس دیافراگمی

· تمرینات تنفسی: هماهنگی با فیزیوتراپیست تنفسی برای پاکسازی راه هوایی

· ارتباط جایگزین: طراحی وسایل کمکی برای بیماران دارای تراکئوستومی

🧠 نوروفیدبک؛ رویکردی نوین در توانبخشی ضایعه نخاعی

نوروفیدبک یک روش غیرتهاجمی است که با ثبت و نمایش فعالیت‌های مغزی، به بیمار کمک می‌کند تا الگوهای مغزی خود را تنظیم کند. در ضایعه نخاعی، نوروفیدبک می‌تواند:

· به کاهش دردهای مزمن کمک کند

· بهبود عملکرد شناختی و کاهش اضطراب و افسردگی

· افزایش تمرکز و آگاهی بدن

· تسهیل روند بازآموزی عصبی (نوروپلاستیسیتی)

خدمات تکمیلی کلینیک قصردشت

🎯 کاردرمانی تخصصی: برنامه‌های فردمحور برای بازگشت به استقلال

🗣️ گفتاردرمانی: درمان اختلالات بلع، صدا و تنفس

🧠 نوروفیدبک (نوروتراپی): کاهش درد مزمن و بهبود عملکرد شناختی

چرا کلینیک قصردشت شیراز؟

کلینیک تخصصی توانبخشی قصرالدشت شیراز – کاردرمانی گفتاردرمانی نوروتراپی – اولین و مجهزترین مرکز کاردرمانی شیراز با مدیریت ارگوتراپیست سجاد پیشه‌ور (کاندیدای دکترای تخصصی)، با بهره‌گیری از به‌روزترین روش‌های توانبخشی و تیمی مجرب، آماده همراهی شما در مسیر بهبودی و بازگشت به زندگی است.

📌 آدرس: شیراز، میدان قصرالدشت، کوچه 34 وکلا

📞 پذیرش و نوبت‌دهی:

09392024636

09107443011

کاردرمانی ضایعات نخاعی

فیزیوتراپی ضایعات نخاعی

انواع آسیب طناب نخاعی می‌تواند باعث فلج در اندام‌هایی مانند دست و پا شود و تاثیر مستقیم بر روی فعالیت‌های روزمره بیمار داشته باشد. خبر خوب این است که آسیب نخاعی درمان دارد، و فیزیوتراپی و کاردرمانی ضایعه نخاعی در شیراز با ارائه برنامه‌های منظم و هدفمند به روند بهبودی و درمان آسیب نخاعی کمر و گردن کمک می‌نماید.

فیزیوتراپی و کاردرمانی تخصصی آسیب نخاعی شیراز

ضایعه نخاعی چیست؟

در فردی که سیستم عصبی بدنش سالم است، زمانی که تصمیم می‌گیرد راه برود و به آن فکر می‌کند، مغز او فرمان راه رفتن را به صورت یک پیام عصبی به نخاع می‌فرستد، در نخاع این پیام‌ها خوانده می‌شود و عضلات پاها را فعال می‌کند و فرد به راه می‌افتد.

توانبخشی ضایعه نخاعی شیراز

زمانی که نخاع آسیب می‌بیند، پیام عصبی متوقف می‌شود و به مقصد نمی‌رسد. در بدترین حالت فرد دیگر نمی‌تواند حرکت کند و از گردن به پایین هیچ حسی ندارد.

در ادامه به شرح انواع آسیب نخاعی، علایم و عوارض، و روند فیزیوتراپی وکاردرمانی ضایعه نخاعی در شیراز میپردازیم.

آسیب نخاعی چگونه ایجاد می‌شود؟

در دنیای امروز بهبود کیفیت زندگی در افراد ناتوان جسمی به عنوان یک هدف بازتوانی مطرح شده است. از جمله افراد ناتوان جسمی، معلولین ضایعات نخاعی هستند که اغلب در سنین پایین یا میانی عمر خود، دچار این معلولیت شده‌اند. به دلیل استفاده روز افزون از اتومبیل و بالا رفتن آمار تصادفات و نیز جنگ‌ها، سالانه بسیاری از افراد دچار فلج ۲ اندام و فلج ۴ اندام می‌شوند.

کلینیک تخصصی درمان ضایعات نخاعی شیراز

از دیگر علل آسیب طناب نخاعی می‌توان به سقوط، حوادث ورزشی و زخم‌های ناشی از شلیک گلوله اشاره کرد .ضربه‌های وارد بر ستون مهره‌ای ممکن است باعث آسیب نخاع، ریشه اعصاب نخاعی و یا هر دو شود.

در مورد اعمال حرکتی ممکن است ضعف اندام یا فلج یک اندام و در مورد اعمال حسی ممکن است فقدان حس، کاهش حس، افزایش حساسیت یا احساس‌های غیرطبیعی نظیر احساس سوزش یا کرختی بروز کند.

انواع ضایعه نخاعی

طناب نخاعی از زیر پیاز مغز (بصل النخاع) شروع می‌شود و انتهای آن در سطح مهره اول یا دوم کمری است. بنابراین طول نخاع نسبت به ستون فقرات کوتاه‌تر است (حدود ۲۵ سانتی‌متر). انتهایی‌ترین قسمت طناب نخاعی را به دلیل مخروطی بودن، مخروط انتهایی می‌نامند.

ریشه‌های اعصاب کمری و خاجی که از طناب نخاعی منشعب می‌شوند، نسبت به سایر ریشه‌های اعصاب نخاعی مسیر بیشتری را طی می‌کنند. ازطرفی چون این ریشه‌ها (ریشه‌های کمری و خاجی) به صورت دم اسب از نخاع خارج می‌شوند، ناحیه‌ای را ایجاد می‌کنند که منطقه دم اسبی می‌نامند.

عوارض ضایعه نخاعی در بیماران

ضایعه نخاعی می‌تواند در دو سطح اتفاق بیفتد:

چنانچه ضایعه طناب نخاعی در سطح مهره‌های سینه‌ای و پایین‌تر از آن اتفاق بیفتد، باعث فلج در اندام‌های تحتانی (پاراپلژی) می‌شود که در نتیجه فرد قادر به حرکت دادن پاها نمی‌باشد. این ضایعه نخاعی می‌تواند باعث اختلال در عملکرد روده، مثانه، اعمال جنسی، عمل عضلات سینه‌ای و شکمی گردد.

چنانچه آسیب در ناحیه نخاع گردنی اتفاق بیفتد منجر به فلج در دو دست و دو پا (کوادری پلژی) می‌شود. در این صورت فرد علاوه بر اینکه قادر به حرکت پا نمی‌باشد، نمی‌تواند از دست و بازوهایش نیز همچون گذشته استفاده کند و در واقع هر چه محل ضایعه نخاعی به مغز نزدیک‌تر باشد سطح و شدت بیشتری از ضایعه نخاعی دیده می‌شود و بخش گسترده‌تری از ارگان‌ها از عملکرد طبیعی خارج می‌شوند.

ضایعه نخاعی ناقص و کامل

ضایعات نخاعی می‌توانند به دو گونه ضایعه نخاعی کامل و یا ناقص ایجاد شوند:

در موارد ضایعات نخاعی کامل، نخاع کاملا قطع می‌شود و فرد هیچ گونه حس و حرکتی در زیر سطوح صدمه نخواهد داشت. اما در ضایعه نخاعی ناقص، بعضی از حس‌ها به طور خفیف در بخش‌هایی از سطوح ضایعه دیده همچنان باقی می‌ماند.

انواع ضایعه نخاعی

علائم ضایعه نخاعی و عوارض آن چیست؟

عوارض و علائم ضایعه نخاعی ممکن است در ارتباط با یک یا چند مورد از مشکلات ذیل باشد:

اختلالات حسی
مشکلات حرکتی
درد
تشدید بازتاب‌ها (رفلکس‌ها) بعد از مرحله شوک نخاعی در ناحیه زیر آسیب نخاعی (در ضایعات نورون حرکتی فوقانی)
مشکلات ادراری و احشایی
اختلال در دستگاه تنفسی
نقص عملکرد جنسی
احتمال افت فشار خون در وضعیت ایستاده. زمانی‌که بیمار از یک وضعیت افقی به حالت عمودی قرار می‌گیرد ممکن است دچار افت فشار خون شود که به آن هایپوتنشن وضعیتی می‌گویند.
احتمال افزایش بازتاب اتونوم (هیپررفلکسی یا دیس رفلکسی اتونومیک) بعد از مرحله شوک نخاعی
امکان وجود مشکلاتی جهت تنظیم دمای بدن
زخم‌های بستر یا فشاری
عفونت ادراری
ترومبوز وریدی عمقی بی‌حرکتی اندام‌ها از عوامل مهم اختلال در سیستم وریدی است و احتمال ایجاد ترومبوز وریدی عمقی (DVT) را افزایش می‌دهد. درصورت عدم درمان ترومبوز وریدی عمقی، احتمال آمبولی ریوی که با خطر مرگ همراه است نیز وجود دارد.
احتمال آمبولی ریه
مشکلات متابولیکی
پوکی استخوان در زیر سطح ضایعه
احتمال استخوان‌سازی غیر طبیعی در بافت نرم اطراف مفصل در زیر ناحیه آسیب (به خصوص در مفصل ران)
اختلالات عضلانی و مفصلی
اشکال در تنظیم درجه حرارت بدن
مشکلات روحی
سندروم اضافه وزن
یبوست و اختلال در اجابت مزاج

توانبخشی و کاردرمانی فیزیوتراپی ضایعه نخاعی قصردشت شیراز

کاردرمانی_فیزیوتراپی ضایعه نخاعی به اقدامات درمانی گفته می‌شود که برای بیماران مبتلا به آسیب و فلج نخاعی با مشکلات حرکتی انجام می‌گیرد تا بیشتر توانایی‌های این افراد بازیابی شود.

اهداف فیزیوتراپی و کاردرمانی آسیب نخاعی در مرکز تخصصی فیزیوتراپی پیشه ور شیراز

افزایش استقلال بیمار، بهبود توانایی راه رفتن و تقویت عضلات اندام تحتانی، بهبود تعادل و الگوی راه رفتن، بازآموزی حرکت اندام فوقانی و … از اهداف فیزیوتراپی ضایعات نخاعی است.

کاردرمانی تخصصی ضایعه نخاعی شیراز

توانبخشی و کاردرمانی ضایعه نخاعی

کاردرمانی و توانبخشی ضایعه نخاعی شامل موارد زیر است:

تمرینات دامنه حرکتی ( تمرینات غیر فعال در مفاصل و اندام‌های فلج – تمرینات فعال)
تمرینات و حرکات غیرفعال در مفاصل و اندام‌های فلج
تمرینات و حرکات مفاصل غیر فلج
استفاده از تجهیزات تایرومویشن جهت بازآموزی اندام فوقانی
آموزش و تمرینات درمانی جهت جابه‌جایی و انتقال وزن
استفاده از بیوفیدبک جهت تلاش آگاهانه برای حرکت عضلات فلج
تحریک الکتریکی (FES) برای تقویت و انقباض عضلانی
TENS، US، گرمادرمانی جهت کاهش درد

درمان ضایعات نخاعی در شیراز

درمان شوک نخاعی

درمان شوک نخاعی شامل اقدامات در فاز حاد نظیر ثابت نگه داشتن بدن و مخصوصا گردن، باز نگه داشتن راه‌های هوایی، استعمال دارو و جراحی، و در مراحل بعدی انجام درمان فیزیوتراپی برای رسیدن به حداکثر توانایی حرکتی است.

فیزیوتراپی ضایعه نخاعی در منزل شیراز

بهبودی آسیب نخاعی غالباً یک فرآیند طولانی و چالش برانگیز است. زمان بهبودی بستگی به شدت و سطح آسیب نخاعی و طبقه‌بندی کامل یا ناقص بودن آن دارد. آسیب‌های نخاعی ممکن است منجر به فلج شدن و از دست دادن حس عضلات و همچنین اختلال در سیستم‌های دیگر بدن بشود.

در فرایند بهبود متخصصان فیزیوتراپی و کاردرمانی حضور مؤثری از خود نشان داده‌اند.

اهداف فیزیوتراپی و کاردرمانی آسیب نخاعی در منزل عبارتند از:

متخصص فیزیوتراپی کلینیک قصردشت شیراز بر به حداکثر رساندن بازیابی عملکرد حرکتی و حسی فرد متمرکز است.

آنها همچنین به جلوگیری از مسائل مربوط به عوارض مربوط به آسیب‌دیدگی افراد کمک می‌کنند.

در نهایت این که فرد بتواند به زندگی روزمره خود بازگردد.

ورزش‌ها شامل ورزش‌های قدرتی، تمرینات راه رفتن، تمرینات انعطاف پذیری، ورزش‌های ایروبیک می‌شود