دفورمیتی سوان نک (گردن قو)؛ علت، علائم و نقش کاردرمانی در اصلاح تغییر شکل انگشت
دفورمیتی سوان نک که به آن تغییر شکل گردن قو نیز گفته میشود، نوعی تغییر شکل در انگشتان دست است که در آن مفصل بینبند انگشتی پروگزیمال (PIP) یعنی بند میانی انگشت، بهشدت به سمت عقب باز میشود (هایپراکستانسیون) و مفصل بینبند انگشتی دیستال (DIP) یعنی بند انتهایی انگشت، به سمت کف دست خم میشود (فلکسیون). این وضعیت ظاهری شبیه به گردن قو به انگشت میدهد و دقیقاً برعکس دفورمیتی بوتونیر است که در آن مفصل PIP خم و مفصل DIP صاف میشود.
این تغییر شکل معمولاً در اثر عدم تعادل در سیستم تاندونهای بازکننده (اکستانسور) انگشت ایجاد میشود و اگر بهموقع درمان نشود، میتواند منجر به ناتوانی در بستن کامل انگشتان و اختلال شدید در عملکرد دست شود.
علتهای شایع دفورمیتی سوان نک
شایعترین علت این عارضه، آرتریت روماتوئید (روماتیسم مفصلی) است. در این بیماری، رباط محکم کفدستی مفصل PIP به نام ولار پلیت (Volar Plate) شل میشود و باعث میشود تاندون اکستانسور، مفصل را بیش از حد به عقب بکشد.
سایر علل مهم عبارتند از:
· انگشت چکشی (Mallet Finger) درماننشده: پارگی تاندون اکستانسور در بند انتهایی، عدم تعادل ایجاد کرده و مفصل PIP را بیش از حد به عقب میکشد.
· شلی رباطها (هایپرموبیلیتی)
· اسپاسم یا گرفتگی عضلات داخلی دست: در بیماریهایی مانند سکته مغزی، فلج مغزی و پارکینسون.
· آسیبهای تروماتیک: مانند دررفتگی، شکستگی یا سوختگی.
· بیماریهای دیگر: آرتریت پسوریاتیک، لوپوس و اسکلرودرمی.
علائم و تشخیص
علائم اصلی این عارضه شامل موارد زیر است:
· تغییر شکل ظاهری انگشت به شکل گردن قو
· سفتی و خشکی مفاصل انگشتان
· دشواری تدریجی در خم کردن بند میانی انگشت
· احساس صدای تقتق یا قفل شدن هنگام حرکت دادن انگشت
تشخیص معمولاً توسط پزشک متخصص و با معاینه فیزیکی انجام میشود. برای تأیید تشخیص و بررسی درگیری استخوانی، عکسبرداری با اشعه ایکس نیز درخواست میشود.
نقش طلایی کاردرمانی در درمان دفورمیتی سوان نک
درمان به شدت تغییر شکل بستگی دارد. در مراحل خفیف تا متوسط، درمان غیرجراحی با محوریت کاردرمانی تخصصی دست بهترین گزینه است. در کلینیک قصردشت، ارگوتراپیست سجاد پیشهور (کاندیدای دکترای تخصصی) برنامه درمانی زیر را طراحی میکند:
۱. اسپلینتسازی تخصصی (کلید اصلی درمان)
مهمترین بخش درمان غیرجراحی، استفاده از اسپلینتهای مخصوص است:
· اسپلینت بلاک اکستانسیون: این اسپلینت با جلوگیری از باز شدن بیش از حد مفصل PIP، آن را در وضعیت صحیح نگه میدارد.
· اسپلینت حلقوی (Ring Splint): یک اسپلینت فلزی ظریف که برای اصلاح تغییر شکل خفیف در بیماران روماتوئیدی بسیار مؤثر است.
· بیماران معمولاً باید ۶ هفته به طور مداوم از اسپلینت استفاده کنند.
۲. تمرینات کششی و تقویتی
انجام تمرینات کشش غیرفعال و حرکات اصلاحی تحت نظر درمانگر، به افزایش انعطافپذیری مفاصل PIP و DIP کمک میکند. تمرینات شامل ماساژ و حرکتدهی دقیق انگشتان برای بازگرداندن تعادل عضلانی است.
۳. بازآموزی مهارتهای روزمره
آموزش روشهای صحیح انجام فعالیتهای روزانه برای جلوگیری از تشدید تغییر شکل و حفظ استقلال فرد در امور شخصی.
۴. توانبخشی پس از جراحی
در صورت عدم پاسخ به درمان غیرجراحی، جراحی توصیه میشود. در این موارد نیز کاردرمانی پس از جراحی برای بازگشت دامنه حرکتی و قدرت انگشت، نقشی حیاتی دارد.
خدمات تکمیلی کلینیک قصردشت
· نوروفیدبک (نوروتراپی): کاهش استرس و مدیریت درد مزمن ناشی از تغییر شکل مفاصل.
· گفتاردرمانی: در صورت نیاز به توانبخشی همزمان برای بیمارانی که آسیبهای چندگانه دارند.
چرا کلینیک قصردشت شیراز؟
کلینیک تخصصی توانبخشی قصرالدشت شیراز – کاردرمانی گفتاردرمانی نوروتراپی – اولین و مجهزترین مرکز کاردرمانی شیراز با مدیریت ارگوتراپیست سجاد پیشهور (کاندیدای دکترای تخصصی)، با بهرهگیری از بهروزترین متدهای اسپلینتسازی و توانبخشی دست، آماده ارائه بهترین خدمات به شما عزیزان است.
📌 آدرس: شیراز، میدان قصرالدشت، کوچه 34 وکلا
📞 پذیرش و نوبتدهی:
09392024636
09107443011