انقباض دوپویترن (Dupuytren's Contracture) یک بیماری پیشرونده و غیرسرطانی است که در آن بافت همبند زیر پوست کف دست (فاشیا) به تدریج ضخیم، سفت و کوتاه میشود و انگشتان را به سمت کف دست میکشد. این عارضه که اغلب بدون درد است، میتواند با گذشت زمان انجام فعالیتهای ساده روزمره را دشوار کند.
انقباض دوپویترن چیست؟
در این بیماری، بافت فاسیای کف دست که وظیفه لنگر انداختن پوست را دارد، به مرور زمان ضخیم و فیبروتیک میشود. این تغییرات ابتدا به صورت گرههای کوچک در کف دست ظاهر میشوند و سپس به طنابهای محکمی تبدیل میشوند که انگشتان (به ویژه حلقه و کوچک) را به سمت داخل میکشند.
علت و عوامل خطر
علت دقیق این بیماری به طور کامل شناخته شده نیست، اما عوامل متعددی در بروز آن نقش دارند:
· سابقه خانوادگی: مهمترین عامل خطر، ارثی بودن است.
· سن و جنسیت: این عارضه بیشتر در مردان بالای ۴۰ سال دیده میشود.
· نژاد: افراد با ریشه اروپای شمالی و اسکاندیناوی بیشتر در معرض خطر هستند.
· دیابت و مصرف الکل: این عوامل خطر را افزایش میدهند.
· سیگار: مصرف دخانیات نیز از عوامل خطر محسوب میشود.
برخلاف باور رایج، شواهد محکمی مبنی بر ارتباط این بیماری با شغل یا آسیبهای ناشی از استفاده بیش از حد از دست وجود ندارد.
علائم و تشخیص
علائم این بیماری معمولاً به تدریج و طی سالها ظاهر میشوند:
· مرحله اولیه: ایجاد یک یا چند گره سفت در کف دست که ممکن است کمی دردناک یا حساس باشد.
· مرحله پیشرفته: گرهها به طنابهای ضخیم تبدیل میشوند که انگشتان را به سمت کف دست میکشند و صاف کردن آنها را غیرممکن میسازند.
تشخیص معمولاً با معاینه فیزیکی توسط پزشک انجام میشود و نیاز به آزمایش خاصی ندارد.
گزینههای درمانی
در حال حاضر درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد، اما روشهای درمانی مختلفی برای کنترل علائم و بهبود عملکرد دست در دسترس هستند. انتخاب روش درمان به شدت بیماری، میزان اختلال در عملکرد روزمره و شرایط فرد بستگی دارد.
درمانهای غیرتهاجمی
· تمرینات کششی و ماساژ: در مراحل خفیف، تمرینات منظم کششی و ماساژ دست میتوانند به حفظ انعطافپذیری و کاهش سفتی کمک کنند.
· اسپلینت (آتل) شبانه: استفاده از اسپلینت در شب برای نگه داشتن انگشتان در وضعیت کشیده توصیه میشود. اگرچه اسپلینت به تنهایی نمیتواند انقباض را متوقف کند، اما در کنار کاردرمانی و تمرینات، مؤثرترین روش برای درمان است. یک مطالعه نشان داد که استفاده از اسپلینت شبانه به مدت حداقل ۳ ماه، همراه با کاردرمانی، نتایج بهتری به همراه دارد.
درمانهای کمتهاجمی
· تزریق کلاژناز: آنزیمی که طنابهای فیبروتیک را تجزیه کرده و به صاف شدن انگشت کمک میکند. این روش در مطب پزشک انجام میشود و اثربخشی مشابه جراحی دارد، اما احتمال عود بیماری بیشتر است.
· فاشیوتومی با سوزن (Needle Aponeurotomy): در این روش، با استفاده از یک سوزن ظریف، طنابهای بافت ضخیم شده بریده میشوند. دوره نقاهت کوتاهتر از جراحی است، اما احتمال عود مجدد بالاست.
درمان جراحی
در موارد شدید که انگشتان به شدت خم شده و عملکرد دست به شدت مختل شده است، جراحی توصیه میشود.
· فاشیوتومی: در این روش، جراح طنابهای ضخیم شده را برش میدهد تا انگشتان آزاد شوند. با این حال، بافت بیمار برداشته نمیشود و احتمال عود بیشتر است.
· فاشیکتومی: در این روش، جراح بافت ضخیم و بیمار شده را تا حد امکان برمیدارد تا انگشتان را صاف کند. این روش عود کمتری دارد اما دوره نقاهت طولانیتری نیاز دارد.
نقش حیاتی کاردرمانی در توانبخشی
کاردرمانی نقشی کلیدی در درمان و مدیریت انقباض دوپویترن، چه در مراحل اولیه و چه پس از جراحی، ایفا میکند. در کلینیک تخصصی توانبخشی قصرالدشت شیراز، ارگوتراپیست سجاد پیشهور (کاندیدای دکترای تخصصی) با بهرهگیری از بهروزترین متدها، برنامه توانبخشی فردمحوری را ارائه میدهد.
کاردرمانی در مراحل اولیه
· آموزش تمرینات خانگی: ارائه برنامهای از تمرینات کششی و تقویتی متناسب با شرایط بیمار.
· توصیههای ارگونومیک: آموزش روشهای صحیح انجام کارهای روزمره برای کاهش فشار بر دست.
· ماساژ درمانی: تکنیکهای تخصصی برای کاهش سفتی و بهبود انعطافپذیری بافتها.
کاردرمانی پس از جراحی
پس از جراحی، کاردرمانی برای بازگرداندن عملکرد کامل دست ضروری است. یک مطالعه در سال ۲۰۲۴ که با مشارکت متخصصان انجام شد، نشان داد که کاردرمانگران بر اهداف زیر در توانبخشی بیماران دوپویترن تأکید دارند:
· گسترش دامنه حرکتی: بازیابی توانایی صاف کردن کامل انگشتان (Extension Deficit) که مهمترین هدف از نظر بیماران است.
· افزایش قدرت گرفتن (Grip Strength): یکی از اولویتهای اصلی درمانگران و بیماران.
· بازگشت به فعالیتهای روزمره (ADLs): توانایی انجام کارهایی مانند گرفتن اشیا، بستن دکمه، پوشیدن دستکش و آماده کردن غذا.
· مدیریت ادم (ورم) و ترمیم زخم: دو موضوع حیاتی که در هفتههای اول پس از جراحی باید به دقت مدیریت شوند.
· کاهش درد و بازگشت حس: در برخی بیماران، عوارضی مانند درد و بیحسی انگشتان باید در برنامه توانبخشی گنجانده شود.
اسپلینتدرمانی: یک مطالعه مروری نشان داده که استفاده از اسپلینت به تنهایی تأثیر چندانی در کاهش انقباض ندارد، اما ترکیب اسپلینت با کاردرمانی و تمرینات مؤثرترین روش درمانی است. در کلینیک قصردشت، اسپلینتهای سفارشی با دقت بالا طراحی میشوند تا در کنار سایر تمرینات، بهترین نتیجه را برای بیمار به همراه داشته باشند.
خدمات تکمیلی کلینیک قصردشت
· گفتاردرمانی: در صورت نیاز به توانبخشی همزمان.
· نوروفیدبک (نوروتراپی): برای مدیریت درد مزمن و بهبود عملکرد شناختی در بیماران با دوره نقاهت طولانی.
چرا کلینیک قصردشت شیراز؟
کلینیک تخصصی توانبخشی قصرالدشت شیراز – کاردرمانی گفتاردرمانی نوروتراپی – اولین و مجهزترین مرکز کاردرمانی شیراز با مدیریت ارگوتراپیست سجاد پیشهور (کاندیدای دکترای تخصصی)، با تیمی مجرب و تجهیزات پیشرفته، آماده همراهی شما در تمام مراحل درمان و بازگشت به زندگی عادی است.
📌 آدرس: شیراز، میدان قصرالدشت، کوچه 34 وکلا
📞 پذیرش و نوبتدهی:
09392024636
09107443011