آسیب شبکه بازویی (Brachial Plexus Injury)؛ علائم، درمان و نقش کاردرمانی در توانبخشی
شبکه بازویی (براکیال) گروهی از اعصاب است که از نخاع گردنی (مهرههای C5 تا C8) و اولین عصب سینهای (T1) منشأ گرفته و با در هم آمیختن، یک شبکه عصبی پیچیده را تشکیل میدهند. این شبکه مسئول انتقال پیامهای حرکتی و حسی بین نخاع و اندام فوقانی (شانه، بازو، ساعد و دست) است.
آسیب شبکه بازویی به هر نوع ضایعه، کشیدگی، فشردگی، پارگی یا کنده شدن این اعصاب گفته میشود که میتواند منجر به ضعف، بیحسی، درد شدید و حتی فلج عضلات دست و بازو شود. این آسیب میتواند موقت یا دائمی باشد و در صورت عدم درمان به موقع، کیفیت زندگی فرد را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.
علل و عوامل ایجاد آسیب شبکه بازویی
شایعترین علل این آسیب عبارتند از:
· ضربات شدید و ترومای مستقیم: تصادفات وسایل نقلیه (به ویژه موتورسیکلت)، سقوط از ارتفاع و حوادث ورزشی از مهمترین علل آسیبهای شدید شبکه بازویی هستند.
· آسیبهای کششی (ترکشن): کشیده شدن بیش از حد بازو به پهلو همراه با انحراف گردن به سمت مخالف.
· آسیب هنگام تولد (فلج ارب و کلامپکه): در نوزادان، به ویژه هنگام زایمان سخت و کشیده شدن سر یا دست نوزاد رخ میدهد.
· بریدگی و آسیب مستقیم: جراحات نافذ مانند ضربه چاقو یا شیشه میتوانند عصب را پاره یا قطع کنند.
· فشار طولانی مدت: تومورها یا التهابهای مزمن نیز میتوانند به مرور زمان به شبکه بازویی فشار وارد کنند.
انواع آسیب شبکه بازویی
شدت آسیب به چهار نوع اصلی تقسیم میشود:
· نوروپراکسی (Neuropraxia): خفیفترین نوع؛ عصب به طور موقت کشیده یا فشرده شده اما ساختار آن سالم است. معمولاً بدون آسیب دائمی و با استراحت بهبود مییابد.
· آکسونوتمزیس (Axonotmesis): رشتههای عصبی آسیب دیدهاند اما غلاف اطراف عصب سالم است. بهبودی ممکن است ماهها طول بکشد.
· روپچر (Rupture): عصب پاره شده اما هنوز به نخاع متصل است.
· آوولشن (Avulsion): شدیدترین نوع؛ ریشه عصب به طور کامل از نخاع کنده شده است. این نوع معمولاً نیاز به جراحی دارد و ممکن است باعث فلج دائمی شود.
علائم هشداردهنده
علائم این آسیب به شدت و محل درگیری بستگی دارد، اما مهمترین نشانهها عبارتند از:
· ضعف یا فلج بازو و دست: مشکل در بلند کردن بازو، خم کردن آرنج یا گرفتن اشیاء
· بیحسی و گزگز: کاهش حس یا احساس سوزن سوزن شدن در شانه، بازو یا دست
· درد شدید و سوزان: دردی که ممکن است مداوم باشد و با کوچکترین حرکت تشدید شود
· از کار افتادگی عضلات: کاهش کنترل عضلات بازو، مچ یا دست
· سندرم هورنر: در آسیبهای نزدیک به نخاع (تنگی مردمک، افتادگی پلک و عدم تعریق صورت)
نقش حیاتی کاردرمانی در توانبخشی
کاردرمانی یکی از اساسیترین و مؤثرترین روشهای توانبخشی برای بیماران مبتلا به آسیب شبکه بازویی است. در کلینیک تخصصی توانبخشی قصرالدشت شیراز، ارگوتراپیست سجاد پیشهور (کاندیدای دکترای تخصصی) با بهرهگیری از بهروزترین متدهای روز دنیا، برنامه توانبخشی فردمحوری را طراحی میکند.
اهداف اصلی کاردرمانی عبارتند از:
۱. حفظ و بازیابی دامنه حرکتی مفاصل
یکی از مهمترین اقدامات، جلوگیری از خشکی مفاصل (شانه، آرنج، مچ و انگشتان) با تمرینات کششی و غیرفعال است. شروع زودهنگام این تمرینات، کلید موفقیت درمان است.
۲. تقویت عضلات ضعیفشده
با استفاده از تمرینات مقاومتی پیشرونده، خمیرهای مخصوص و ابزارهای تخصصی، عضلات تحلیل رفته بازسازی میشوند.
۳. اسپلینتسازی و ارتز درمانی
ساخت اسپلینتهای سفارشی برای حفظ وضعیت صحیح مفاصل، جلوگیری از تغییر شکل و حمایت از عملکرد دست و آرنج
۴. تمرینات نورودینامیک (گلایدینگ عصب)
حرکات کنترلشده و ملایمی که به کاهش چسبندگی و بهبود تغذیه عصب کمک میکنند
۵. بازآموزی فعالیتهای روزمره زندگی (ADL)
آموزش تکنیکهای یکدستی برای انجام فعالیتهایی مانند غذا خوردن، لباس پوشیدن و نوشتن
۶. مدیریت درد و حساسیتهای عصبی
با استفاده از تحریک الکتریکی عصب از راه پوست (TENS)، ماساژ درمانی و تکنیکهای حساسیتزدایی
خدمات تکمیلی کلینیک قصردشت
· گفتاردرمانی: در صورت وجود آسیبهای همزمان به سر و گردن یا مشکلات بلع
· نوروفیدبک (نوروتراپی): کاهش استرس و اضطراب ناشی از درد مزمن و دوره طولانی درمان
چرا کلینیک قصردشت شیراز؟
کلینیک تخصصی توانبخشی قصرالدشت شیراز – کاردرمانی گفتاردرمانی نوروتراپی – اولین و مجهزترین مرکز کاردرمانی شیراز با مدیریت ارگوتراپیست سجاد پیشهور (کاندیدای دکترای تخصصی)، با بهرهگیری از بهروزترین تجهیزات توانبخشی و تیمی مجرب، آماده همراهی شما در مسیر بهبودی و بازگشت به زندگی عادی است.
📌 آدرس: شیراز، میدان قصرالدشت، کوچه 34 وکلا
📞 پذیرش و نوبتدهی:
09392024636
09107443011