بازی های گفتاردرمانی در خانه:تقویت گفتار کودک با وسایل ساده_متخصص گفتاردرمانی شیراز

بازی‌های گفتاردرمانی در خانه: تقویت گفتار کودک با وسایل ساده

تألیف: تیم تخصصی گفتاردرمانی کلینیک قصردشت شیراز

آیا می‌دانستید که بازی کردن یکی از قوی‌ترین ابزارهای گفتاردرمانی است؟ کودکان از طریق بازی یاد می‌گیرند، ارتباط برقرار می‌کنند و بدون آنکه متوجه باشند، عضلات گفتاری خود را تقویت می‌کنند .

تحقیقات نشان می‌دهد که جلسات کوتاه ۵ دقیقه‌ای اما منظم، بسیار مؤثرتر از جلسات طولانی و نامنظم هستند . خبر خوب این است که برای این بازی‌ها نیازی به وسایل گران‌قیمت ندارید؛ با وسایل ساده‌ای که در هر خانه‌ای یافت می‌شود، می‌توانید کودک خود را در مسیر بهبود گفتار همراهی کنید.

در این مقاله، متخصصان گفتاردرمانی در کلینیک قصردشت شیراز، ۱۵ بازی جذاب و کاربردی را به شما آموزش می‌دهند.

---

🎯 چرا بازی در گفتاردرمانی مؤثر است؟

بازی درمانی یک روش درمانی غیررسمی اما بسیار مؤثر است که با استفاده از فعالیت‌های بازی، به بهبود مهارت‌های ارتباطی کودک کمک می‌کند . مزایای این روش عبارتند از:

· کاهش اضطراب: کودک در محیط بازی احساس امنیت می‌کند و بدون فشار، کلمات را تمرین می‌کند .

· افزایش انگیزه: بازی ذاتاً لذت‌بخش است و کودک برای ادامه آن، تلاش بیشتری برای تکرار کلمات می‌کند .

· تکرار بالا: در بازی، کودک می‌تواند یک کلمه یا صدا را ده‌ها بار بدون خستگی تکرار کند .

· تعامل اجتماعی: بازی فرصتی برای تمرین نوبت‌گیری در گفتار و مهارت‌های اجتماعی فراهم می‌کند .

---

🧸 بازی‌های تقویت تلفظ و بیان

۱. بازی با کانتر شمارنده (شمارشگر)

وسایل: یک دستگاه شمارشگر (کانتر) از فروشگاه لوازم ورزشی.

روش بازی: به کودک بگویید هر بار که کلمه مورد نظر را به درستی تلفظ کرد، دکمه شمارشگر را بزند. برای او هدف تعیین کنید، مثلاً رسیدن به عدد ۵۰. می‌توانید مسابقه بگذارید ببینید آیا می‌تواند رکورد قبلی خود را بشکند .

هدف: افزایش تعداد تکرارهای صحیح در زمان کوتاه.

۲. بازی ورشکستگی با سکه‌های رنگی

وسایل: چند سکه پلاستیکی (یکی از آنها را با ماژیک قرمز رنگ کنید) و یک کیسه.

روش بازی: سکه‌ها را در کیسه بریزید. بعد از هر بار تکرار صحیح کلمه، شما و کودک هر دو یک سکه از کیسه بیرون می‌آورید. اگر کسی سکه قرمز را بیرون آورد، باید تمام سکه‌هایش را پس دهد (ورشکسته شد!). هر کس بعد از ۵ دقیقه سکه بیشتری داشته باشد برنده است .

هدف: ایجاد انگیزه برای تکرار مکرر کلمات هدف.

۳. بازی لی‌لی گفتاری

وسایل: گچ یا چسب کاغذی رنگی برای کشیدن خانه‌های لی‌لی روی زمین.

روش بازی: یک زمین لی‌لی با ۹ خانه روی زمین بکشید. یک کلمه هدف انتخاب کنید. کودک باید قبل از هر پرش، آن کلمه را یک بار تکرار کند. برای دور بعدی کلمه جدیدی انتخاب کنید .

هدف: تمرین تلفظ همراه با فعالیت بدنی و افزایش جریان خون در مغز.

۴. بازی برج بلوک‌ها

وسایل: چند بلوک خانه‌سازی یا لگو.

روش بازی: هر بار که کودک کلمه را به درستی تلفظ کرد، یک بلوک به او بدهید تا روی برج بگذارد. وقتی برج فرو ریخت، دوباره شروع کنید. ببینید قبل از فرو ریختن برج، چقدر می‌تواند آن را بالا ببرد .

هدف: افزایش تمرکز و ایجاد انگیزه برای تلفظ صحیح.

---

👅 بازی‌های تقویت عضلات دهان و زبان

۵. بازی خوراکی خوشمزه دور لب

وسایل: عسل، شکلات مایع، خامه یا بستنی.

روش بازی: مقدار کمی از خوراکی خوشمزه را دور لب‌های کودک بمالید. از او بخواهید بدون استفاده از دست، فقط با حرکت زبان، لب‌هایش را تمیز کند .

هدف: تقویت عضلات زبان و افزایش دامنه حرکتی آن.

۶. مسابقه بادکنک‌بازی

وسایل: بادکنک رنگی.

روش بازی: مسابقه بگذارید ببینید چه کسی می‌تواند بادکنک را سریع‌تر باد کند. یا بادکنک را باد کنید و رها کنید تا در هوا حرکت کند و کودک با فوت کردن، آن را در هوا نگه دارد .

هدف: تقویت عضلات تنفسی و کنترل بازدم برای تولید صداهای روان.

۷. بازی حباب‌سازی با نی

وسایل: یک لیوان آب، نی، مایع ظرفشویی (اختیاری).

روش بازی: در لیوان آب بریزید و از کودک بخواهید با نی در آب فوت کند تا حباب ایجاد شود. می‌توانید کمی مایع ظرفشویی اضافه کنید تا حباب‌های بیشتری ایجاد شود .

هدف: تقویت عضلات لب و گونه و کنترل جریان هوا.

۸. شکلک‌بازی با آینه

وسایل: یک آینه بزرگ.

روش بازی: جلوی آینه با کودک بنشینید. مسابقه بگذارید ببینید چه کسی می‌تواند شکلک‌های بامزه‌تری دربیاورد: لب‌ها را جمع کند، زبان را بیرون بیاورد، گونه‌ها را باد کند، لبخند پهن بزند .

هدف: افزایش آگاهی از حرکات دهان و تقویت عضلات صورت.

---

🗣️ بازی‌های افزایش دایره واژگان و جمله‌سازی

۹. بازی «چی می‌بینی؟»

وسایل: وسایل دور و بر (بدون نیاز به وسیله خاص).

روش بازی: به اشیای اطراف اشاره کنید و از کودک بپرسید: «چی می‌بینی؟» او باید با جمله کامل پاسخ دهد: «من یک ماشین قرمز می‌بینم» یا «یک صندلی آبی می‌بینم» .

هدف: تقویت ساختار جمله و افزایش دایره واژگان.

۱۰. بازی با خودت حرف بزن (Self-Talk)

وسایل: بدون وسیله.

روش بازی: در حین بازی یا کارهای روزمره، کارهای خودتان را توصیف کنید. مثلاً: «دارم برج می‌سازم. آجر آبی رو گذاشتم روی آجر قرمز» .

هدف: مدل‌سازی گفتار صحیح برای کودک بدون آنکه مستقیماً از او بخواهیم حرف بزند.

۱۱. بازی گفتگوی موازی (Parallel Talk)

وسایل: بدون وسیله.

روش بازی: کارهای کودک را توصیف کنید. مثلاً: «علی ماشین رو هل داد. ماشین رفت جلو. وای چقدر تند رفت!» .

هدف: افزایش درک زبانی و ارائه مدل زبانی مناسب.

۱۲. بازی کارت‌های تصویری

وسایل: کارت‌های تصویری (می‌توانید از کارت‌های حافظه یا تصاویر مجلات استفاده کنید).

روش بازی: کارت‌ها را روی زمین پهن کنید. از کودک بخواهید کارتی را که نام آن با صدای خاصی شروع می‌شود پیدا کند. مثلاً: «به من بگو کدوم‌ها با صدای "ب" شروع می‌شن؟» .

هدف: تقویت آگاهی واج‌شناختی و تلفظ صحیح.

---

🎭 بازی‌های خلاقانه و تعاملی

۱۳. بازی عروسک‌بازی و نقش‌آفرینی

وسایل: عروسک‌های دستی یا حیوانات عروسکی.

روش بازی: با عروسک‌ها نمایش راه بیندازید. با صدای عروسک با کودک حرف بزنید و از او بخواهید جواب عروسک را بدهد. این کار فشار روانی صحبت کردن را کم می‌کند .

هدف: کاهش اضطراب گفتاری و افزایش تعامل کلامی.

۱۴. مسابقه لاک‌پشتی

وسایل: بدون وسیله (حداقل ۲ نفر نیاز است).

روش بازی: همه روی زمین بنشینند و زانوها را بالا بیاورند. هر بار که کودک کلمه هدف را درست گفت، همه می‌توانند یک ذره به جلو حرکت کنند (بدون بلند شدن از زمین). هر کس در ۵ دقیقه مسیر بیشتری برود برنده است .

هدف: افزایش انگیزه برای تکرار صحیح کلمات.

۱۵. بازی قدم زدن با کلمات

وسایل: بدون وسیله.

روش بازی: وقتی با کودک به پارک یا فروشگاه می‌روید، از او بخواهید بعد از هر بار تکرار کلمه، یک قدم بردارد. مثلاً: «تا برسیم به اون درخت بزرگ، باید ۲۰ بار بگی "موز"» .

هدف: تمرین گفتار در محیط طبیعی و روزمره.

---

📋 جدول برنامه پیشنهادی هفتگی

روز بازی‌های تقویت تلفظ بازی‌های عضلات دهان بازی‌های واژگان مدت

شنبه بازی شمارشگر (۱) بازی خوراکی (۵) بازی چی می‌بینی (۹) ۱۵ دقیقه

یک‌شنبه بازی ورشکستگی (۲) بازی بادکنک (۶) بازی خودت حرف بزن (۱۰) ۱۵ دقیقه

دوشنبه استراحت استراحت استراحت -

سه‌شنبه بازی لی‌لی (۳) بازی حباب (۷) بازی گفتگوی موازی (۱۱) ۱۵ دقیقه

چهارشنبه بازی برج بلوک (۴) بازی آینه (۸) بازی کارت‌های تصویری (۱۲) ۱۵ دقیقه

پنج‌شنبه بازی عروسکی (۱۳) ترکیبی از بازی‌ها بازی قدم زدن (۱۵) ۲۰ دقیقه

جمعه بازی آزاد (انتخاب کودک) ۱۰-۱۵ دقیقه

---

💡 نکات طلایی برای موفقیت در بازی‌های گفتاردرمانی

۱. قانون ۵ دقیقه

تحقیقات نشان می‌دهد جلسات کوتاه ۵ دقیقه‌ای اما روزانه، بهترین نتیجه را دارند. کودکان در این بازه زمانی تمرکز کافی دارند و خسته نمی‌شوند .

۲. کیفیت بر کمیت

کیفیت تلفظ و اجرای صحیح حرکت، مهم‌تر از تعداد تکرارهاست .

۳. تشویق به موقع

به ازای هر تلاش کودک، حتی اگر کامل موفق نبوده، او را تشویق کنید. تشویق انگیزه را صدچندان می‌کند .

۴. صبر و حوصله

به کودک زمان کافی برای پاسخ دادن بدهید. عجله نکنید و پشت سر هم سوال نپرسید .

۵. مدل‌سازی، نه تصحیح مستقیم

وقتی کودک کلمه‌ای را اشتباه گفت، به جای تذکر مستقیم، همان کلمه را در جمله‌ای دیگر به شکل صحیح تکرار کنید .

۶. تنوع و خلاقیت

بازی‌ها را متنوع کنید تا کودک خسته نشود. گاهی خود کودک ایده‌های خلاقانه‌ای برای بازی دارد که می‌توانید از آنها استفاده کنید .

---

⚠️ هشدارهای مهم

· این بازی‌ها مکمل جلسات تخصصی گفتاردرمانی هستند و جایگزین آن نمی‌شوند .

· اگر کودک تمایلی به بازی نشان نداد، اصرار نکنید. زمان دیگری را امتحان کنید.

· تماشای مداوم تلویزیون و بازی با موبایل، تأثیر منفی بر رشد گفتار دارد و باید محدود شود .

· اگر پس از ۳ ماه تمرین منظم، پیشرفت قابل توجهی مشاهده نکردید، حتماً با یک گفتاردرمانگر متخصص در شیراز مشورت کنید.

---

❓ سوالات متداول 

۱. از چه سنی می‌توان این بازی‌ها را شروع کرد؟

بازی‌های ساده مثل حباب‌سازی و شکلک درآوردن از ۲ سالگی قابل اجرا هستند. بازی‌های جمله‌سازی معمولاً برای کودکان بالای ۳ سال مناسب‌ترند.

۲. کودک من زود خسته می‌شود. چه کار کنم؟

حتماً قانون ۵ دقیقه را رعایت کنید. اگر کودک خسته شد، بازی را متوقف کنید. می‌توانید بازی را به چند بخش ۵ دقیقه‌ای در طول روز تقسیم کنید .

۳. آیا این بازی‌ها برای کودکان با لکنت هم مناسب است؟

بله، اما با احتیاط. بازی‌های تنفسی و آرام‌سازی (مثل حباب‌سازی) برای کودکان با لکنت بسیار مفیدند. اما در انتخاب کلمات برای تکرار، حتماً با گفتاردرمانگر مشورت کنید .

۴. بهترین زمان برای انجام بازی‌ها کی است؟

زمانی که کودک هشیار و باانرژی است. بعد از بیدار شدن از خواب یا قبل از میان‌وعده، زمان‌های مناسبی هستند. از انجام بازی وقتی کودک خواب‌آلود یا گرسنه است خودداری کنید.

۵. چگونه از متخصصین کلینیک قصردشت نوبت بگیرم؟

اطلاعات تماس و فرم نوبت‌گیری آنلاین در انتهای صفحه قرار دارد.

۰۹۳۹۲۰۲۴۶۳۶

۰۹۱۰۷۴۴۳۰۱۱

---

🏁 سخن پایانی

بازی زبان مشترک همه کودکان است. با استفاده از این ۱۵ بازی ساده، می‌توانید خانه خود را به یک کلینیک گفتاردرمانی شاد و پرانرژی تبدیل کنید و کودک خود را در مسیر بهبود گفتار همراهی کنید.

به یاد داشته باشید که صبر، تکرار و عشق، سه کلید طلایی موفقیت در این مسیر هستند. کودکان با سرعت‌های مختلفی رشد می‌کنند؛ به این تفاوت احترام بگذارید و کودک خود را همانطور که هست بپذیرید .

کلینیک تخصصی گفتاردرمانی قصردشت شیراز با کادری مجرب و به‌روزترین متدها، آماده ارائه خدمات ارزیابی، مشاوره و درمان برای تمامی اختلالات گفتاری و زبانی است.

📍 آدرس: شیراز، قصردشت،کوچه ۳۴ وکلا.، کلینیک گفتاردرمانی قصردشت